We moeten steeds meer. Maar wat mogen we eigenlijk zélf nog?

Voor bijna alles bestaan regels, procedures en voorschriften. We worden aangemoedigd om verantwoordelijkheid op te nemen, maar krijgen steeds vaker te horen hóe we die precies moeten invullen. We willen mensen zelfstandig laten functioneren, maar lijken hen steeds minder te vertrouwen om zélf verstandige keuzes te maken.

Wanneer zijn we eigenlijk zo bang geworden om mensen échte vrijheid te geven? Wanneer is genoeg nog genoeg?

Natuurlijk vraagt onze welvaart inspanningen. Zonder ondernemerschap, engagement en verantwoordelijkheid komen we nergens. Maar wie vooruitgang uitsluitend afmeet aan hoeveel meer we kunnen presteren, stelt de verkeerde vraag.

Niet hoeveel méér mensen aankunnen, maar hoeveel beter ze ervan worden. Dáár moet vooruitgang over gaan.

We verwachten dat mensen steeds langer actief blijven op de arbeidsmarkt, maar vergeten soms dat een mensenleven uit meer bestaat dan werken alleen. Dat werknemers ook ouders, partners, mantelzorgers, vrijwilligers, vrienden en simpelweg mensen zijn.

We vragen flexibiliteit, maar hoeveel flexibiliteit krijgen mensen zelf nog? We vragen dat ze zich voortdurend aanpassen, maar hoeveel ruimte bieden we om hun leven in te richten op een manier die bij hen past?

En zelfs wanneer we eindelijk even niets moeten, voelen we soms de druk om die vrije tijd vooral nuttig te besteden.
 

Beschermen vs betuttelen

We hebben de gewoonte ontwikkeld om voor elk probleem een nieuwe regel te bedenken. Nog een verplichting. Nog een verbod. Nog een controle.

Begrijp me niet verkeerd: regels zijn nodig. Ze beschermen mensen tegen willekeur en misbruik. Maar beschermen is niet hetzelfde als betuttelen.

Het lijkt soms alsof we onze samenleving zo willen organiseren dat niemand nog een verkeerde keuze kan maken. Alleen vergeten we dat mensen daarmee ook steeds minder ruimte krijgen om zelf de juiste keuzes te maken.

We vragen mensen om verantwoordelijkheid te nemen, maar behandelen hen steeds vaker alsof ze die niet aankunnen.

Een samenleving die haar burgers voortdurend vertelt wat ze moeten doen, dreigt iets fundamenteels kwijt te spelen: vertrouwen.
 

Menselijke maat raakt zoek

De gevolgen van die voortdurende druk zijn voelbaar. De cijfers over stress, burn-out en langdurige arbeidsongeschiktheid liegen er niet om en confronteren ons met een ongemakkelijke realiteit

En wat doen we? We vertellen mensen dat ze weerbaarder moeten worden. Beter moeten plannen. Sterker moeten zijn. Gezonder moeten leven. Of nog een cursus moeten volgen om beter met stress om te gaan.

Zelfs de zogenaamde oplossing wordt zo opnieuw een verplichting. 

Misschien moeten we niet alleen mensen leren omgaan met de druk, maar ook durven nadenken over de druk die we als samenleving zelf creëren.

Bij SYNOVA geloven we dat werk mensen kansen moet geven. Het zorgt voor inkomen, sociale contacten, eigenwaarde en maatschappelijke betrokkenheid. Maar het mag nooit evolueren tot een permanente wedstrijd waarin niemand nog weet waar de finish ligt.

Een sterke economie heeft sterke werknemers nodig. Geen uitgeputte werknemers.

Dat is geen pleidooi voor vrijblijvendheid. Wel voor een samenleving die mensen verantwoordelijkheid geeft én hen vertrouwt om die op te nemen. Want uiteindelijk bouwen we geen economie om cijfers en tabellen gelukkig te maken. We bouwen een economie om mensen kansen te geven op een goed leven.

Vooruitgang gaat daarbij niet alleen over wat we van mensen verwachten. Het gaat ook over wat we voor hen mogelijk maken.

Geen MOETschappij. Maar een MAGschappij.