Moet je straks nog wel een arbeidsarts zien?

Wie op het werk wordt blootgesteld aan gezondheids- of veiligheidsrisico's, kan vandaag rekenen op een regelmatige opvolging door een arbeidsarts. Maar dat systeem dreigt binnenkort grondig te veranderen. De federale regering werkt aan een hervorming van het gezondheidstoezicht op het werk, waarbij arbeidsverpleegkundigen een grotere rol krijgen.

Volgens de regering is dat nodig om de schaarse expertise van arbeidsartsen beter in te zetten. Vakbonden en arbeidsartsen waarschuwen echter dat de hervorming de kwaliteit van de preventie op de werkvloer kan aantasten. Wat staat er precies op het spel?

Vandaag worden werknemers die aan bepaalde gezondheids- of veiligheidsrisico's worden blootgesteld regelmatig opgevolgd door een arbeidsarts.
In het ontwerp van de regering zouden arbeidsverpleegkundigen een grotere rol krijgen bij die medische opvolging. De bedoeling is dat arbeidsartsen zich meer kunnen concentreren op dossiers waarvoor hun specifieke expertise nodig is.

Volgens de regering zou dat het gezondheidstoezicht efficiënter maken in een context waarin arbeidsartsen steeds schaarser worden.

Voor SYNOVA en de andere vakbonden gaat het debat niet over de vraag of arbeidsverpleegkundigen een grotere rol kunnen opnemen. Dat kan zeker een deel van de oplossing zijn.

De bezorgdheid zit elders: het huidige ontwerp biedt volgens ons onvoldoende garanties dat werknemers ook in de toekomst kunnen rekenen op een kwaliteitsvol en preventief gezondheidstoezicht.

Zo vrezen we dat de arbeidsarts verder van de werkvloer komt te staan. Als werknemers nog maar zelden rechtstreeks een arbeidsarts zien, dreigt belangrijke kennis over arbeidsomstandigheden en gezondheidsrisico's verloren te gaan. Dat kan het moeilijker maken om beroepsziekten of werkgerelateerde gezondheidsproblemen tijdig op te sporen.

Voor SYNOVA is preventie de kern van dit dossier.

Een arbeidsarts doet veel meer dan medische onderzoeken uitvoeren. Hij of zij speelt een belangrijke rol bij het opsporen van risico's op de werkvloer, het voorkomen van gezondheidsproblemen en het adviseren van werkgevers en werknemers over veilig en gezond werk.

Wij vrezen dat arbeidsartsen steeds meer tijd zullen moeten besteden aan re-integratietrajecten, langdurige arbeidsongeschiktheid en medische procedures, waardoor er minder tijd overblijft voor hun preventieve opdracht.

Een hervorming mag die evolutie niet versterken.

Een andere belangrijke vraag is wie beter wordt van deze hervorming.

Vandaag bereiken preventiediensten niet altijd alle werknemers even goed. Denk aan werknemers in KMO’s, werknemers met tijdelijke contracten of mensen die op verschillende werkplaatsen actief zijn.

Als er capaciteit vrijkomt bij arbeidsartsen, moet die volgens SYNOVA prioritair worden ingezet om net die groepen beter te beschermen. Het ontwerp biedt daar vandaag onvoldoende garanties voor.

Daarnaast blijven er volgens de werknemersvertegenwoordigers belangrijke vragen open.

Zo is niet altijd duidelijk:

• welke taken precies kunnen worden gedelegeerd aan arbeidsverpleegkundigen
• welke opleiding daarvoor nodig is
• wie verantwoordelijk is wanneer problemen of fouten optreden
• welke protocollen arbeidsverpleegkundigen moeten volgen 
• welke wetenschappelijke basis de voorgestelde protocollen hebben 

Ook de grotere rol voor teleconsultaties verdient volgens ons een grondige evaluatie. Persoonlijk contact blijft in veel situaties essentieel om gezondheidsproblemen tijdig te detecteren.

De werknemersvertegenwoordigers wijzen er bovendien op dat het ontwerp de rol van het Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk (CPBW) dreigt te verzwakken.

Nochtans is gezondheidstoezicht meer dan een medische kwestie. Ook werknemers en hun vertegenwoordigers moeten betrokken blijven bij beslissingen over gezondheid en veiligheid op de werkvloer.

SYNOVA ondersteunt de ambitie om het gezondheidstoezicht te moderniseren. Ook een sterkere rol voor arbeidsverpleegkundigen kan deel uitmaken van een toekomstgericht systeem.

Maar een hervorming kan alleen slagen als ze voldoende waarborgen biedt voor de kwaliteit van het gezondheidstoezicht, de preventieve rol van de arbeidsarts behoudt, kwetsbare werknemers beter beschermt en zorgt voor duidelijke verantwoordelijkheden.

Daarom vragen de werknemersvertegenwoordigers in de Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het Werk een grondige herwerking van het ontwerp. Ook de geplande inwerkingtreding op 1 januari 2027 lijkt in de huidige omstandigheden niet realistisch.