Cijfers liegen niet: de groene factuur wordt ongelijk verdeeld
Er wordt vaak gezegd dat we ‘goed bezig’ zijn. Bevestigen de cijfers dat?
Keziban Kurt: “Ja en nee. Als je puur naar de ecologische grafieken kijkt, zien we een positieve trend. De uitstoot van onze industrie is tussen 2011 en 2023 gedaald van 40,7 naar 30,5 megaton CO2. Ook in onze woningen boeken we vooruitgang: de uitstoot van gebouwenverwarming daalde van 10,8 naar 7,1 megaton in tien jaar tijd. Maar we zijn er nog lang niet. Vandaag is nog steeds maar 10,3% van onze energie hernieuwbaar, terwijl we tegen 2030 naar de 33% moeten. We rijden dus wel, maar we trekken veel te traag op.”
Waarom spreken jullie dan van een ‘onrechtvaardige’ transitie?
“Omdat de baten van die vergroening vooral bij de hoogste inkomens landen. Neem nu zonnepanelen: in 2023 had 32% van de Vlaamse huishoudens panelen, maar bij de laagste inkomens ligt dat aandeel maar liefst 16 procentpunt lager dan gemiddeld. Wie kapitaal heeft, investeert en bespaart. Wie huurt of een klein inkomen heeft, ziet de wachtlijst voor een sociale woning alleen maar groeien: die telt nu maar liefst 187.900 kandidaten. Dat is een sociale tijdbom onder het klimaatbeleid.”
“We kunnen de planeet niet redden als we de mensen met een kleine beurs in de kou laten staan.”
Ook op het vlak van mobiliteit zie je die kloof, nietwaar?
“Absoluut. De salariswagen is daar het pijnlijkste voorbeeld. In de top van de inkomens heeft ruim 83% een salariswagen, terwijl dat bij de laagste inkomensgroep slechts 7% is. Ondertussen stijgt het aantal gereden kilometers door auto's nog steeds; de laatste drie jaar kwam er zelfs 10% bij. Elektrificatie gebeurt nu vooral via die salariswagens, terwijl de tweedehandsmarkt voor elektrische auto’s - cruciaal voor werknemers - in 2025 nog maar 4,6% bedroeg. De gewone werknemer betaalt dus mee voor de laadpalen van de happy few.”
Is er ook goed nieuws voor onze gezondheid?
“Gelukkig wel. De luchtkwaliteit is er enorm op vooruitgegaan. In 2011 verloor de gemiddelde Vlaming nog twee jaar aan gezonde levensduur door fijnstof; in 2023 is dat gedaald naar 13 maanden. Maar ook hier zien we een ‘hittekloof’. In steden als Gent en Antwerpen is het inkomen in de 10% warmste wijken gemiddeld 21 procentpunt lager dan in de koelste, groenste wijken. Armere buurten zijn letterlijk vaker bakovens tijdens hittegolven.”
“Echte welvaart is niet alleen een stijgend bbp, maar een gezonde buurt voor iedereen, ongeacht je loonbrief.”
Wat is de belangrijkste les die jij hieruit trekt?
“Dat we onze prioriteiten moeten verleggen. De overheid pompt nu nog miljarden in het oude model. Wist je dat de subsidies voor de circulaire economie zelfs crashten van 27 miljoen euro in 2022 naar amper 7 miljoen in 2024? Dat is de omgekeerde wereld. Wij pleiten voor een ‘sociale rechtvaardigheidsreflex’: stop met premies die alleen de rijken bereiken en investeer dat geld in collectieve wijkrenovaties en performant openbaar vervoer. Alleen als iedereen mee kan, slaagt de transitie.”
Wat wil je nog meedelen voor de lezers?
“De transitie moet een lift zijn die iedereen naar boven brengt, geen luxetrein waar de helft van de werknemers op het perron blijft staan.”
Meer cijfers en details?
Download de volledige Just Transition Scan 2026 op www.justtransitionscan.be.
