Beroepsziekten

Ja.

Een beroepsziekte verschijnt doorgaans niet plotseling. De meeste beroepsziekten ontwikkelen zich geleidelijk, als gevolg van een herhaalde of langdurige blootstelling aan arbeidsgerelateerde risico’s (bewegingen, houdingen, stoffen, belasting, arbeidsorganisatie, enz.).

Het feit dat de symptomen langzaam zijn ontstaan, of pas na meerdere jaren aan het licht komen, sluit een erkenning dus niet uit. Een beroepsziekte kan ook na het einde van de loopbaan worden erkend, op voorwaarde dat een verband met het werk kan worden aangetoond.

Wat essentieel is, is niet de snelheid waarmee de ziekte ontstaat, maar het kunnen aantonen van een oorzakelijk verband tussen de ziekte en een blootstelling aan beroepsrisico’s, ongeacht of de ziekte al dan niet voorkomt op de officiële lijst.

Een aanvraag tot erkenning van een beroepsziekte kan ook worden ingediend na het einde van de arbeidsovereenkomst of na het einde van de loopbaan, zelfs tijdens de pensioenperiode. Veel beroepsziekten manifesteren zich pas laattijdig, soms pas meerdere jaren na de blootstelling aan het risico.

Het is dus niet bepalend of men nog beroepsactief is, maar wel of er een verband kan worden aangetoond tussen de ziekte en een blootstelling aan beroepsmatige risico’s die zich tijdens de loopbaan hebben voorgedaan.

Dit sluit een erkenning niet uit.

Als je ziekte niet voorkomt op de officiële lijst, kan er toch een aanvraag worden ingediend via het buiten‑lijst‑systeem (het zogenaamde open systeem).

In dat geval is erkenning mogelijk, maar zijn de voorwaarden strenger: men moet het oorzakelijk verband aantonen tussen de uitgeoefende beroepsactiviteit en de ziekte. Daarbij is het niet vereist dat het werk de enige of de voornaamste oorzaak van de ziekte is.

Er bestaat geen strikte termijn om een aanvraag tot erkenning van een beroepsziekte in te dienen.

Het is echter belangrijk om zo snel mogelijk te handelen, omdat bepaalde regels invloed hebben op jouw recht op vergoedingen.

• Als je tijdelijk arbeidsongeschikt bent. De aanvraag moet worden ingediend tijdens de periode van arbeidsongeschiktheid of op het moment dat de symptomen van de ziekte zich voordoen, zelfs wanneer er intussen één of meerdere werkhervattingen zijn geweest.
• Als jouw arbeidsongeschiktheid blijvend is. De vergoedingen kunnen slechts terugwerken tot maximaal 120 dagen vóór de datum van de aanvraag.
  Dit geldt ook voor de terugbetaling van medische kosten.

Ook al bestaat er geen wettelijke indieningstermijn, een laattijdige aanvraag kan leiden tot een verlies van rechten voor het verleden. Het is daarom essentieel om de aanvraag in te dienen zodra een verband met het werk wordt overwogen.

In principe moet Fedris binnen een termijn van 4 maanden een beslissing nemen, te rekenen vanaf de ontvangst van een volledig dossier voor erkenning.

Deze termijn kan echter worden verlengd wanneer Fedris:

• bijkomende informatie opvraagt;
• een medisch onderzoek instelt;
• een onderzoek voert naar de blootstelling aan beroepsrisico’s.

In dat geval wordt de termijn geschorst zolang de gevraagde informatie niet door het slachtoffer is bezorgd, en loopt hij verder zodra het dossier opnieuw volledig is.

Hoewel er een termijn van 4 maanden is voorzien, kan de procedure in de praktijk langer duren.

In afwachting van de beslissing van Fedris hangt de situatie in de eerste plaats af van jouw gezondheidstoestand.

• Of je arbeidsgeschikt bent, of je kan blijven werken, hetzij normaal, hetzij in een aangepaste vorm. Het indienen van een aanvraag tot erkenning van een beroepsziekte verplicht je niet automatisch om het werk stop te zetten.
• Wanneer een arts echter een arbeidsongeschiktheid vaststelt, moet die worden gerespecteerd.

In dat geval word je, in principe, tijdelijk ten laste genomen door de mutualiteit, zolang de beroepsziekte nog niet erkend is. Tijdens deze periode loopt de erkenningsprocedure verder. De tenlasteneming door Fedris begint pas na de erkenning van de beroepsziekte. Indien de erkenning wordt toegekend, wordt de situatie vervolgens geregulariseerd tussen Fedris en de mutualiteit.

De erkenningsprocedure staat dus los van het feit of je al dan niet werkt: het is jouw gezondheidstoestand, en niet de administratieve aanvraag, die bepaalt of werken mogelijk is.

Zolang de beroepsziekte nog niet erkend is:

• Als de werknemer arbeidsongeschikt is, betaalt de mutualiteit ziekte‑uitkeringen.
• De mutualiteit vergoedt ook de gezondheidszorg volgens de normale regels van de ziekteverzekering.
• De mutualiteit blijft tussenkomen zolang er geen erkenning is.

Wanneer de beroepsziekte nadien door Fedris wordt erkend, wordt de situatie geregulariseerd tussen Fedris en de mutualiteit, zonder bijkomende stappen voor de werknemer.

In geval van een negatieve beslissing is het mogelijk om de weigering aan te vechten bij de arbeidsrechtbank.

Dit beroep moet verplicht worden ingesteld binnen een termijn van één jaar vanaf de kennisgeving van de beslissing van Fedris.

SYNOVA speelt in deze fase een sleutelrol:

• zij analyseert de beslissing tot weigering ;
• zij onderzoekt of een beroep aangewezen is ;
• en, indien dat het geval is, stelt zij het beroep in bij de rechtbank.

Niet alle vergoedingen voor een beroepsziekte worden fiscaal op dezelfde manier behandeld. De fiscale behandeling hangt voornamelijk af van het type vergoeding en, voor sommige vergoedingen, van het percentage arbeidsongeschiktheid.

• Tijdelijke arbeidsongeschiktheid. De vergoedingen die betaald worden tijdens een tijdelijke arbeidsongeschiktheid vervangen het loon. Zij zijn daarom: 
  • onderworpen aan socialezekerheidsbijdragen en aan bedrijfsvoorheffing ; 
  • opgenomen op een fiscale fiche ; 
  • op te nemen in de belastingaangifte (meestal reeds vooraf ingevuld).
• Blijvende arbeidsongeschiktheid. Het fiscale regime hangt af van het percentage van de blijvende arbeidsongeschiktheid:
  • tot 20 % is de vergoeding vrijgesteld van belasting en moet zij niet worden aangegeven ;
  • boven 20 % is in principe enkel het deel dat overeenstemt met het percentage boven 20 % belastbaar.
    In dat geval wordt een bedrijfsvoorheffing ingehouden en wordt een fiscale fiche opgesteld.

In bepaalde situaties (pensionering, hulp van een derde persoon, rechthebbenden enz.) kan de vergoeding volledig vrijgesteld zijn, zelfs boven 20 %.

In de praktijk volstaat het vaak om de vooraf ingevulde bedragen in de belastingaangifte te controleren. Bij twijfel over jepersoonlijke situatie kan SYNOVA dit nakijken en je helpen het fiscale regime van jouw vergoedingen te begrijpen.

Voor volledige en gedetailleerde informatie kan je de website van Fedris raadplegen.

In principe leidt een beroepsziekte niet tot het verlies van sociale rechten.

• Gezondheidszorg. Op de vergoedingen voor een beroepsziekte worden socialezekerheidsbijdragen ingehouden. De werknemer blijft dus verzekerd voor de gezondheidszorgen.
• Ziekte – mutualiteit. Tijdens een arbeidsongeschiktheid ten gevolge van een beroepsziekte worden de vergoedingen betaald door Fedris en niet door de mutualiteit.
• Werkloosheid. De perioden van arbeidsongeschiktheid als gevolg van een beroepsziekte worden gelijkgesteld met gewerkte dagen voor de opening van het recht op werkloosheidsuitkeringen.
• Pensioen. De perioden van arbeidsongeschiktheid ten gevolge van een beroepsziekte worden gelijkgesteld met arbeidsperiodes voor de berekening van het pensioen. Daarbij wordt een fictief loon in aanmerking genomen.

De wijze van uitbetaling van de rente wegens blijvende arbeidsongeschiktheid wijzigt.

Vanaf de eerste dag van de maand waarin het wettelijk pensioen ingaat, wordt de jaarlijkse rente wegens blijvende arbeidsongeschiktheid vervangen door een vast maandelijks forfaitair bedrag.

Voor de forfaitaire bedragen en gedetailleerde informatie kan je de website van Fedris raadplegen.