Arbeidsongevallen

Elke werkgever is wettelijk verplicht een verzekering tegen arbeidsongevallen af te sluiten. Dit kan enkel gebeuren bij erkende verzekeringsmaatschappijen.

Normaal gezien vermeldt het arbeidsreglement bij welke verzekeringsmaatschappij de werkgever is aangesloten.

Bij twijfel kan je Fedris contacteren:

• via e‑mail op inspect@fedris.be met vermelding van de gegevens zoals aangegeven op de website van Fedris,
• of via het elektronisch formulier van Fedris.

Wanneer een werkgever de verplichte arbeidsongevallenverzekering niet heeft afgesloten, wordt hij ambtshalve aangesloten bij Fedris. In dat geval vergoedt Fedris de werknemer rechtstreeks en kan het zich nadien verhalen op de werkgever die zijn verzekeringsplicht niet is nagekomen.

Een werkgever die niet verzekerd is, begaat een strafrechtelijke inbreuk, die kan worden bestraft met een sanctie van niveau 3 (artikel 184 van het Sociaal Strafwetboek).

Uitzendarbeid (interim)?

Ja.

Het uitzendbureau is verplicht een verzekering tegen arbeidsongevallen af te sluiten voor uitzendkrachten. Het is ook het uitzendbureau dat verantwoordelijk is voor de aangifte van het arbeidsongeval, zelfs wanneer het ongeval zich voordoet in de onderneming waar de opdracht wordt uitgevoerd, met name de gebruikersonderneming.

Indien het ongeval het gevolg is van een fout van de gebruikersonderneming (bijvoorbeeld een gebrek aan veiligheid of een probleem in de organisatie van het werk), kan deze eveneens aansprakelijk worden gesteld en verplicht worden de werknemer te vergoeden.

Daarnaast waarborgt het Europees recht dat uitzendkrachten recht hebben op dezelfde essentiële arbeidsvoorwaarden als werknemers die rechtstreeks bij de gebruikersonderneming in dienst staan. Dit geldt onder meer voor de vergoedingen bij arbeidsongevallen, die niet lager mogen zijn dan deze van een werknemer die rechtstreeks bij de gebruikersonderneming in dienst is.

Flexi‑job?

Ja.

De werkgever is, net zoals voor andere werknemers, verplicht een verzekering tegen arbeidsongevallen af te sluiten voor werknemers tewerkgesteld in het kader van een flexi‑job.

Neen, niet echt.

Wanneer een platformwerker als werknemer werkt, valt hij onder de verplichte arbeidsongevallenverzekering. In de praktijk zijn de meeste platformwerkers echter geen werknemers, maar werken zij onder het statuut van zelfstandige. Dat statuut stemt vaak niet overeen met de werkelijkheid van het werk en biedt onvoldoende bescherming bij een ongeval.

Wanneer een platformwerker als zelfstandige wordt beschouwd, betekent het onder meer dat:

• er geen verplichte arbeidsongevallenverzekering bestaat zoals voor werknemers;
• er bij een ongeval geen automatische inkomensbescherming en geen gegarandeerde terugbetaling van medische kosten is via een wettelijke verzekering.

De bescherming hangt dan af van:

• een eventuele privéverzekering die door het platform wordt afgesloten, vaak met beperkte dekking;
• de verzekering van een derde, bijvoorbeeld bij een verkeersongeval;
• voor sommige zelfstandigen, de tussenkomst van de mutualiteit, na een wachttijd en onder strikte voorwaarden.

Tal van zelfstandigen zijn in werkelijkheid schijnzelfstandigen, zoals blijkt uit verschillende uitspraken van hoven en rechtbanken.

Deze werknemers zouden als loontrekkenden moeten worden erkend om te kunnen genieten van een volwaardige bescherming bij arbeidsongevallen en van een volledige sociale zekerheid.

Bij een ongeval of bij twijfel over jouw statuut kan SYNOVA je situatie analyseren en je adviseren over de mogelijke stappen.

Je vindt de belangrijkste stappen hierboven, in de rubriek ‘De juiste reflexen van de werknemer na een ongeval’.

De aangifte van het arbeidsongeval moet gebeuren door de werkgever.

De werkgever is verplicht elk ongeval aan te geven dat onder de arbeidsongevallenwetgeving kan vallen, met inbegrip arbeidswegongevallen, ongeacht de ernst van het letsel.

De werkgever kan niet weigeren het ongeval aan te geven, zelfs wanneer hij twijfels heeft over de omstandigheden: het is aan de verzekeraar om het ongeval al dan niet te erkennen.

Vanaf de dag volgend op de dag van het ongeval moet de aangifte binnen een termijn van 8 kalenderdagen aan de verzekeraar worden overgemaakt.
De aangifte kan op papier of elektronisch worden gedaan.
Voorbeeld: ongeval op maandag 1 juni → de werkgever heeft tijd tot en met dinsdag 9 juni om het ongeval aan te geven.

Een werkgever die een arbeidsongeval laattijdig aangeeft, begaat een strafrechtelijke inbreuk die kan worden bestraft met een sanctie van niveau 3 (artikel 223, §1, 3° van het Sociaal Strafwetboek).

❗ Vraag altijd aan jouw werkgever een kopie van de aangifte van het arbeidsongeval.
De werkgever is namelijk niet wettelijk verplicht om je spontaan een kopie te bezorgen.

Je kan zelf de aangifte van het arbeidsongeval indienen. Laat je hierbij begeleiden door SYNOVA om moeilijkheden te vermijden.

1. Print en vul het aangifteformulier voor het arbeidsongeval in
2. Voeg het model van medisch attest van eerste vaststelling toe, ingevuld door een arts
3. Voeg alle bewijselementen toe
4. Bezorg het geheel:
   1. aan de verzekeringsmaatschappij, indien deze gekend is;
   2. of aan inspect@fedris.be . Fedris zorgt er vervolgens voor dat het dossier wordt doorgestuurd naar de bevoegde verzekeraar.

Vanaf de datum van het ongeval beschik je over een maximumtermijn van 3 jaar om aangifte te doen.

Meer informatie hierover vind je op de website van Fedris.

Een werkgever die nalaat een arbeidsongeval aan te geven, begaat een strafrechtelijke inbreuk, die kan worden bestraft met een sanctie van niveau 3 (artikel 223, §1, 3° van het Sociaal Strafwetboek).

Wanneer de verzekeraar het arbeidsongeval betwist, moet hij zijn beslissing motiveren. Deze betwisting maakt echter niet automatisch een einde aan de rechten van de werknemer: het dossier kan nog worden aangevuld, verduidelijkt of betwist.

In dergelijke situaties is het belangrijk om niet in je eentje met je problemen te blijven zitten. Een goed gedocumenteerd dossier (medische attesten, getuigenverklaringen, een nauwkeurige beschrijving van de feiten) is essentieel.

SYNOVA kan het dossier analyseren, contact opnemen met de verzekeraar en verdere uitleg vragen.

Indien de verzekeraar bij zijn weigering tot erkenning blijft:

1. Voordat er een gerechtelijke procedure wordt opgestart, kan er aan Fedris gevraagd worden om de beslissing van de verzekeraar te controleren door het daartoe voorziene online formulier in te vullen. Dit heeft als voordeel dat het gratis is.
2. Als er geen oplossing wordt gevonden en na analyse van het dossier, kan SYNOVA een beroep instellen bij de arbeidsrechtbank om jouw rechten te verdedigen.

In het algemeen beschikt de werknemer die het slachtoffer werd van een arbeidsongeval (of zijn nabestaanden in geval van overlijden) over een termijn van 3 jaar (verjaringstermijn) om de door de wet voorziene vergoedingen te vorderen bij de arbeidsrechtbank.

Deze termijn begint te lopen vanaf het ogenblik waarop het recht op vergoeding ontstaat, bijvoorbeeld vanaf de datum van het ongeval of vanaf de beslissing waardoor het ongeval of de arbeidsongeschiktheid wordt erkend.

De verjaringstermijn kan worden gestuit, onder meer door het versturen van een aangetekende brief aan de verzekeraar of door het instellen van een gerechtelijke vordering.

Na een geldige stuiting begint een nieuwe termijn van 3 jaar te lopen.

❗ Bij twijfel over de termijnen die in jouw situatie van toepassing zijn, is het aangewezen om snel contact op te nemen met SYNOVA.

Ja, dat is aangewezen, ook al valt een arbeidsongeval in principe onder de bevoegdheid van de arbeidsongevallenverzekeraar.

• Tijdens de periode van het gewaarborgd loon (de eerste maand van arbeidsongeschiktheid) wordt het loon door de werkgever uitbetaald.
  De mutualiteit komt in die fase normaal gezien nog niet tussen, maar het blijft verstandig om haar toch op de hoogte te brengen.
• Na het gewaarborgd loon, als de arbeidsongeschiktheid blijft voortduren, moet de vergoeding worden gedragen door de arbeidsongevallenverzekeraar, op voorwaarde dat het ongeval wordt erkend.
  De beslissing van de verzekeraar kan echter op zich laten wachten. In dat geval is het aangewezen om (minstens voorlopig) de tussenkomst van de mutualiteit aan te vragen.
• Wanneer het arbeidsongeval uiteindelijk niet wordt erkend, is het essentieel dat de arbeidsongeschiktheid tijdig werd aangegeven bij de mutualiteit, om vertragingen of moeilijkheden bij de toekenning van ziekte‑uitkeringen te vermijden.

In de praktijk zorgt een snelle melding aan de mutualiteit ervoor dat je een inkomen blijft ontvangen en administratieve problemen voorkomt, vooral wanneer de erkenning van het arbeidsongeval niet onmiddellijk gebeurt.

SYNOVA kan je helpen bij het coördineren van de stappen tussen werkgever, verzekeraar en mutualiteit, en nagaan welke instantie op welk moment dient tussen te komen.

Dit hangt af van de omstandigheden.

• Tijdens een pauze (bijvoorbeeld de middagpauze) kan een ongeval als arbeidsongeval worden erkend wanneer het verband met het werk behouden blijft, met name bij normale pauze‑activiteiten (eten op of nabij de werkplaats, een korte wandeling).
• Ook tijdens een omweg kan een ongeval worden erkend, voor zover deze omweg redelijk verantwoord is (bijvoorbeeld opvang van kinderen, een noodzakelijke stop of een onvoorziene situatie).
• Een grote omweg om puur persoonlijke redenen kan er daarentegen voor zorgen dat het verband met het werk wordt verbroken.

Elke situatie wordt geval per geval beoordeeld. Bij twijfel of betwisting kan SYNOVA jouw situatie analyseren, tussenkomen bij de verzekeraar en je indien nodig begeleiden bij de verdere stappen.

Ja.

De telewerker is onder bepaalde voorwaarden beschermd.

• Een ongeval dat zich voordoet tijdens het telewerk wordt vermoed een arbeidsongeval te zijn wanneer het plaatsvindt:
  • op de schriftelijk vastgelegde telewerkplaats (bijvoorbeeld de woonplaats); indien geen plaats is vastgelegd: op de plaats waar het telewerk gewoonlijk wordt uitgevoerd;
  • tijdens de voorziene arbeidstijd.
    Bij gebrek aan vastgelegde werkuren wordt verwezen naar de normale arbeidstijden die gelden op de arbeidsplaats.
• Dit vermoeden betekent dat het ongeval geacht wordt verband te houden met het werk, behoudens tegenbewijs.
• Een ongeval dat zich voordoet tijdens een activiteit die geen deel uitmaakt van het werk (zoals huishoudelijke taken tijdens een pauze) kan uitgesloten worden van erkenning als arbeidsongeval.

Voorbeeld:
Een werknemer verricht telewerk vanuit zijn woning tijdens zijn normale werkuren. Wanneer hij opstaat van zijn bureau om in een andere kamer een geprint document te halen, glijdt hij uit en raakt hij gewond. In dat geval wordt het ongeval vermoed een arbeidsongeval te zijn, omdat het zich heeft voorgedaan op de gebruikelijke telewerkplaats en tijdens de arbeidstijd.
Wanneer het ongeval daarentegen plaatsvindt tijdens een privé‑activiteit zonder verband met het werk – bijvoorbeeld een val bij het poetsen van de woning tijdens een pauze – kan het ongeval niet als arbeidsongeval worden erkend.

✅ Goed om te weten
Bepaalde verplaatsingen in het kader van telewerk kunnen ook worden gelijkgesteld met een arbeidswegongeval, bijvoorbeeld het traject tussen de woning en de school of de opvang van de kinderen, wanneer het telewerk van thuis uit wordt verricht.

Elke situatie wordt geval per geval beoordeeld.

Niet alle vergoedingen bij een arbeidsongeval worden fiscaal op dezelfde manier behandeld.

De fiscale behandeling hangt vooral af van het type vergoeding en, voor sommige ervan, van de graad van arbeidsongeschiktheid.

• Tijdelijke arbeidsongeschiktheid. De vergoedingen die worden uitbetaald tijdens een periode van tijdelijke arbeidsongeschiktheid vervangen het loon.
  Ze zijn daarom: 
  • onderworpen aan socialezekerheidsbijdragen en aan bedrijfsvoorheffing;
  • opgenomen op een fiscale fiche; 
  • te vermelden in de belastingaangifte (doorgaans reeds vooraf ingevuld).
• Blijvende arbeidsongeschiktheid. Het fiscale stelsel hangt af van de graad van blijvende arbeidsongeschiktheid:
  • tot 20 % is de vergoeding vrijgesteld van belastingen en hoeft zij niet te worden aangegeven;
  • boven 20 % is in principe enkel het gedeelte dat overeenstemt met de graad van arbeidsongeschiktheid boven 20 % belastbaar. In dat geval wordt bedrijfsvoorheffing ingehouden en wordt een fiscale fiche opgesteld.
  • In bepaalde situaties (bijvoorbeeld bij pensioen, hulp van een derde persoon of vergoedingen voor rechthebbenden) kan de vergoeding volledig vrijgesteld zijn, zelfs bij een arbeidsongeschiktheid van meer dan 20 %.

In de praktijk volstaat het vaak om de vooraf ingevulde bedragen in de belastingaangifte te controleren.

Bij twijfel over je persoonlijke situatie kan SYNOVA dit nakijken en je helpen het fiscale statuut van jouw vergoedingen te begrijpen.

Voor volledige en gedetailleerde informatie kan je terecht op de website van Fedris.

In principe leidt een arbeidsongeval niet tot een verlies van sociale rechten.

• Gezondheidszorg. Op de vergoedingen bij een arbeidsongeval worden socialezekerheidsbijdragen ingehouden. De werknemer blijft dus verzekerd voor de gezondheidszorg.
• Ziekte – mutualiteit. Tijdens een arbeidsongeschiktheid als gevolg van een arbeidsongeval worden de vergoedingen uitbetaald door de arbeidsongevallenverzekeraar, en niet door de mutualiteit.
  Beide vergoedingen kunnen niet worden gecumuleerd.
• Werkloosheid. De periodes van arbeidsongeschiktheid na een arbeidsongeval worden gelijkgesteld met werkdagen voor de opening van het recht op werkloosheidsuitkeringen.
• Pensioen. De periodes van arbeidsongeschiktheid als gevolg van een arbeidsongeval worden, onder bepaalde voorwaarden (met name een voldoende hoge graad van arbeidsongeschiktheid), gelijkgesteld met gewerkte periodes voor de berekening van het pensioen. In dat geval wordt een fictief loon in aanmerking genomen.

In de privésector verandert de wijze van uitbetaling wanneer een werknemer met pensioen gaat terwijl hij een vergoeding ontving naar aanleiding van een arbeidsongeval.

Vanaf de pensionering wordt de rente wegens blijvende arbeidsongeschiktheid vervangen door een vast bedrag. Dit bedrag:

• hangt uitsluitend af van de erkende graad van de arbeidsongeschiktheid;
• is niet langer gekoppeld aan het loon dat de betrokkene vóór het ongeval verdiende;
• wordt geïndexeerd, net zoals andere sociale uitkeringen.

Indien een deel van de vergoeding reeds werd uitbetaald in de vorm van een kapitaal, wordt het bedrag dat na de pensionering wordt uitbetaald evenredig verminderd.