De institutionele erkenning van remittances, een strategisch en sociaal instrument

Ter gelegenheid van de Internationale Dag van de Jeugd benadrukt het Internationaal Vakverbond (IVV) de cruciale bijdrage van jonge werknemers aan het realiseren van de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen.

“Remittances” (ook wel geldstoring door migranten genoemd) zijn overdrachten van migranten naar hun familie of gemeenschap van herkomst. Dit kan gaan om geld, goederen of sociale steun, en gebeurt via formele of informele kanalen, met als doel om in de behoeften van de ontvangers te voorzien.

In dit artikel belichten we enerzijds de impact van remittances op duurzame ontwikkeling en anderzijds de uitdagingen bij het uitwerken van een passend wettelijk kader.
 

Geldtransfers en duurzame ontwikkeling

Remittances zijn een krachtig instrument om de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen te bereiken:

• Op huishoudniveau kunnen deze overdrachten tot wel 60% van het gezinsinkomen uitmaken. Ze worden vaak geïnvesteerd in landbouw, gezondheidszorg en onderwijs, en versterken bovendien de financiële onafhankelijkheid van vrouwen.
• Op gemeenschapsniveau fungeren migratiegelden als hefboom voor duurzame investeringen. Ze maken het mogelijk om projecten te financieren die de leefomgeving verbeteren, de toegang tot schone energie vergroten, verantwoord consumptiegedrag stimuleren, milieuvriendelijke landbouwpraktijken bevorderen en gemeenschappen veerkrachtiger maken tegen toekomstige uitdagingen.
• Op nationaal niveau dragen geldtransfers bij aan de financiering van ondernemingsprojecten en helpen ze de wereldwijde ongelijkheden te verkleinen.

Bovendien blijken de voordelen van remittances duidelijk uit hun bijdrage aan het bbp: in 2008 steeg dit in Ivoorkust met maar liefst 19%, in Rwanda met 13% en in Zuid-Afrika met 9%.
 

Beperkt als ontwikkelingskanaal

De positieve effecten van geldtransfers worden vaak afgezwakt door de risico’s die migranten onderweg lopen (smokkelaars, uitbuiting…), maar ook door de hoge kosten van deze overdrachten. Daarnaast kunnen de gebrekkige instellingen in de landen van herkomst de goede ontvangst van deze transfers bemoeilijken.

De hoge kosten beïnvloeden ook de keuze van de overdrachtswijze. Wanneer traditionele kanalen te duur zijn, stappen veel migranten over op illegale wegen. Die zijn doorgaans sneller, vereisen geen bankrekening en zijn niet afhankelijk van wisselkoersen. Daarom kiest de meerderheid van de migranten – vooral zij die in een onregelmatige situatie verkeren – voor deze methode. Het nadeel is dat er veel minder controle is en dat de middelen daardoor extra risico lopen.

Onderzoek toont aan dat het gebruik van illegale kanalen de lokale ontwikkeling vertraagt. Het geld wordt minder vaak geïnvesteerd in gestructureerde projecten.  Dit bemoeilijkt de invoering van een effectief overheidsbeleid om geldtransfers te reguleren.  De migranten zelf worden blootgesteld aan verliezen (niet-terugbetaling in geval van diefstal, risico op fraude of buitensporig hoge wisselkosten, geldverduistering, enz.).

Daarom is het belangrijk dat regeringen passende maatregelen nemen om geldtransfers beter te reguleren, zodat ze veilig en voordelig zijn voor alle betrokken partijen.
 

Remittances beter omkaderen

Dankzij het Global Compact voor Veilige, Ordelijke en Reguliere Migratie worden geldtransfers eindelijk erkend als een belangrijke tool voor duurzame ontwikkeling.  Ze versterken lokale gemeenschappen en dragen zichtbaar bij aan hun vooruitgang. Toch ontbreekt er vandaag nog een internationaal rechtskader dat een goed beheer van deze overdrachten garandeert.

Daarnaast blijven bepaalde aspecten van deze transacties onderbelicht. Zo kunnen geldtransfers ook misbruikt worden om gewelddadige groeperingen te financieren (zoals bvb. in het verleden gebeurde met de IRA in Ierland of de Tamil Tijgers in Sri Lanka). Ook is er een tekort aan betrouwbare statistische en economische gegevens om de impact op migratie volledig te begrijpen.