België lonkt naar het beste spoorwegsysteem van Europa
Een duurzaam, efficiënt en toegankelijk openbaar vervoersnet: dat is waar de ACLVB voor pleit. België telt vier verschillende vervoersmaatschappijen — NMBS, De Lijn, MIVB en TEC — maar mist nog een gezamenlijke visie en een geïntegreerd systeem. De ACLVB wil daar verandering in brengen, geïnspireerd door het Zwitserse model, dat geldt als hét voorbeeld van Europese efficiëntie en samenwerking. Met een doordachte langetermijnplanning en stevige investeringen in het spoor kan België werk maken van een samenhangend netwerk dat niet alleen de mobiliteit verbetert, maar ook de klimaattransitie versnelt. Een win-win voor werknemers én de samenleving.
Federaal minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke en NMBS-CEO Sophie Dutordoir trokken onlangs naar Zwitserland om het meest performante spoorwegsysteem van Europa onder de loep te nemen. Hun doel? Zich laten inspireren door het “Zwitsers model”, waarbij trein, tram, bus en zelfs boot samenwerken als één geïntegreerd netwerk, toegankelijk met één vervoersbewijs.
Een ambitieus plan dat de ACLVB toejuicht … op voorwaarde dat het gepaard gaat met een duidelijke visie, concrete middelen en voldoende investeringen.
Het Zwitsers model: geïntegreerd systeem verleidt Europa
In Zwitserland reis je van punt A naar punt B met één ticket, ongeacht het vervoermiddel. De dienstregelingen van trein, tram, bus en metro zijn perfect op elkaar afgestemd en sluiten naadloos aan. Het resultaat? 9 miljoen inwoners en meer dan 1,4 miljoen dagelijkse treinreizigers.
De stiptheid ligt boven de 93%, en de tevredenheid van de reizigers behoort tot de hoogste van Europa.
Dat succes komt niet uit het niets: het is het resultaat van langetermijnplanning, stabiele financiering en een coherent politiek kader, drie elementen die in België nog vaak ontbreken.
België: vier operatoren, maar geen geïntegreerd systeem
Vandaag moeten Belgische reizigers hun weg zoeken tussen vier vervoersmaatschappijen: de NMBS op federaal niveau, De Lijn in Vlaanderen, de MIVB in Brussel en de TEC in Wallonië. Elk heeft zijn eigen tickets, apps en dienstregelingen, wat de reiservaring complex en weinig aantrekkelijk maakt.
Alleen het Brusselse Gewest biedt met de Brupass een geïntegreerd ticket aan, waarmee je toegang krijgt tot NMBS, MIVB, De Lijn en TEC. Een duidelijk bewijs dat samenwerking tussen operatoren wél mogelijk is.
Volgens de ACLVB is het hoog tijd voor een volledige integratie van het openbaar vervoer in België, geïnspireerd door het Zwitsers model, maar afgestemd op de Belgische realiteit.
De visie van ACLVB: één vlot, coherent en gecoördineerd systeem
In haar Doelstellingen 2030 formuleert de ACLVB een heldere visie:
“Het openbaar vervoer zal pas echt attractief worden en uitnodigen om gebruikt te worden wanneer het zich aandient als een goedwerkend, samenhangend, geïntegreerd systeem: wanneer met 1 enkel vervoerbewijs vlot en naadloos kan worden geschakeld tussen meerdere openbaarvervoermodi en kan gebruik gemaakt worden van het aanbod van meerdere operatoren.”
Om zo’n geïntegreerd systeem te realiseren, moeten alle onderdelen naadloos op elkaar aansluiten en elkaar versterken. Dat vraagt om:
Voor de ACLVB is dit ook een kwestie van sociale en ecologische rechtvaardigheid: efficiënt en toegankelijk openbaar vervoer versterkt de koopkracht, vermindert de afhankelijkheid van de auto en draagt rechtstreeks bij aan de klimaattransitie.
Verdubbeling van spoorinvesteringen is noodzakelijk
De cijfers spreken boekdelen: in 2023 investeerde Zwitserland € 477 per inwoner in het spoor, tegenover slechts € 101 in België. De ACLVB pleit ervoor om de overheidsdotatie aan NMBS en Infrabel op te trekken tot 1% van het bbp tegen 2030. In 2019 bedroeg dit 0,51%, in 2024 0,60%. Volgens de ACLVB moeten deze investeringen minstens verdubbeld worden.
Eveneens in onze Doelstellingen 2030 staat:
Het multiplicatoreffect van investeringen in openbaar vervoer is sterk; dit draagt bij aan het realiseren van de klimaatdoelstellingen tegen 2050, het vergroot de mogelijkheden voor werknemers om zich duurzaam naar het werk te verplaatsen en stimuleert de productiviteitsgroei van de Belgische economie.
Een verhoging van de investeringen in de NMBS en Infrabel is ook noodzakelijk om een ambitieuze spoorvisie tegen 2040 te kunnen realiseren.
ACLVB draagt pleidooi ook uit binnen Centrale Raad voor het Bedrijfsleven
De oproep tot een écht geïntegreerd openbaar vervoerssysteem, geïnspireerd door het Zwitsers model, blijft niet beperkt tot politieke verklaringen. De ACLVB werkt actief aan dit dossier binnen de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven (CRB), waar sociale partners samen pleiten voor betere coördinatie tussen de verschillende beleidsniveaus. In een advies dat in het voorjaar van 2025 werd gepubliceerd, riep de CRB de federale en regionale overheden op om samen te werken aan een coherent mobiliteitssysteem, gebaseerd op gezamenlijke planning en uniforme tarieven.
Voor de ACLVB is deze institutionele samenwerking cruciaal: zonder een gedeeld kader is echte integratie onmogelijk. Wij pleiten dan ook voor een centrale aansturing van het openbaar vervoer, waarbij NMBS, De Lijn, MIVB en TEC eindelijk functioneren als schakels in één netwerk, ten dienste van de reiziger én het klimaat.
Een momentum om te grijpen
De politieke wil om te evolueren naar een geïntegreerd model is aanwezig. Maar zonder meerjarenplanning, zonder samenwerking tussen beleidsniveaus en zonder versterkte financiering dreigt België achter te blijven.
De ACLVB roept de overheid op om de Zwitserse inspiratie om te zetten in concrete engagementen: een geïntegreerd netwerk, toegankelijk voor iedereen, ondersteund door duurzame investeringen en een heldere, samenhangende visie op de openbare dienstverlening.
