Echte verhalen ze hebben ons aan het lijntje gehouden

Na bijna 36 jaar zware arbeid verliest Jean-Paul Van Vooren zijn job door de sluiting van de Ytong-site in Burcht. Hij werkte zijn hele loopbaan in de betonindustrie en wordt nu, op 55-jarige leeftijd, geconfronteerd met collectief ontslag, fysieke slijtage en onzekerheid over zijn verdere loopbaan en pensioen.

In deze getuigenis vertelt Jean-Paul hoe werknemers jarenlang beloftes kregen die niet werden nagekomen, hoe werken zonder ergonomie hun lichaam blijvend beschadigde en waarom syndicaal overleg essentieel bleef. Het verhaal toont de menselijke gevolgen van een bedrijfssluiting en de rol van vakbonden, waaronder de ACLVB, bij het afdwingen van een menswaardig sociaal plan.

Ik ben Jean-Paul Van Vooren, al bijna 36 jaar arbeider bij Ytong. Vader van drie kinderen, binnenkort zeven kleinkinderen. En ik word nu getroffen door een bedrijfssluiting. Dat doet pijn.
 

Stel je bedrijf even voor. Wat maakten jullie precies?

De naam Xella doet niet bij iedereen een belletje rinkelen. Ytong wel, de alom bekende Ytong-blokken. We produceren die al sinds begin de jaren '50. Daarnaast hebben we vanaf 2006-2007 in een nieuwe eenheid op de site ook Silka-stenen, -elementen en -passtukken gemaakt.
 

Wanneer kwam de eerste moeilijke wending?

In juli 2023 sloot de productie van Ytong en Silka. 61 naakte ontslagen. Maar we kregen de belofte van een logistieke hub die zou blijven bestaan. Eerlijk, daar hebben we met de vakbonden nooit in geloofd.

We zitten op een plant van 13 hectare. Voor een logistieke hub heb je maximum 2 hectare nodig. Die overheadkosten, die gronden, …? Onbetaalbaar. En alles moest grotendeels over de baan aangeleverd worden uit Frankrijk en Nederland, telkens 130 kilometer ver. We moeten er geen tekening bij maken, hé.

Toch bleef de CEO beweren dat die hub er ging blijven. Een ongeloofwaardig verhaal, dat we met de vakbonden resoluut in vraag gesteld hebben. En zie, op 12 september van dit jaar vernamen we de definitieve aankondiging van sluiting. Nog 12 arbeiders en 2 bedienden getroffen.
 

Wat was de reactie bij de werknemers nu?

Gelaten, men had het wel verwacht. We werden, om het cru te zeggen, bestolen en bedrogen. De CEO, bazen en verantwoordelijken zijn gewoon van in het begin tegen ons niet eerlijk geweest. We voelden het. Ze hebben ons aan het lijntje gehouden. Voilà.

Jullie werkten in een zware sector.

Absoluut, de betonindustrie. De meeste van de arbeiders die overgebleven zijn, torsen een lijvig medisch dossier. Dramatisch! Van de 12 arbeiders die nu overschieten, zijn er zeker 8 tussen de 50 en 55 jaar. Mensen die nieuwe heupen gekregen hebben. Een collega die wacht op zijn tweede knie. Als je de rug van die collega's ziet, dat ziet er helaas uit als een landschap, een schilderij.

De rug is vastgezet, de voeten, de gewrichten … we zijn kapot gewerkt. Omwille van het feit dat we zonder ergonomie hebben gewerkt. Tot 2010 zaten we in de vorkliften gewoon op een houten plank. We reden over slechte banen en door putten. De enige demping die wij hadden, waren onze eigen organen! En dat is nu de prijs die we als arbeiders betalen.

We hebben een collega die op 1 oktober op pensioen is gegaan na 41 jaar dienst. Die kon de laatste vier jaar niet meer werken. Hij liep met een pijnpomp voor de rug.
 

Hoe zien jullie jobkansen eruit?

Quasi onbestaand. Stel je voor, morgen kom ik bij een nieuwe werkgever aan. Ik vertel mijn verhaal: 35 jaar op een steenfabriek gewerkt, collectief ontslag, 55-plus. Wat gaan die werkgevers denken? Ze gaan het misschien niet zeggen, maar ze gaan het zeker denken: oei, oei, die man hangt nog met haken en vijzen in elkaar.

En ze weten dat, wanneer ze ons nog in dienst nemen, zij mogelijk de rekening zullen moeten betalen van ons medisch lijden.

Het bedrijf is niet zomaar einde verhaal gegaan?

Nee, integendeel. Tot 2007 hadden we een directie die nog geboren was met een baksteen in de maag. Toen werd nog een nieuwe Silka-plant neergezet voor miljoenen euro's. Maar daarna is het fel bergaf gegaan.

Sinds 2007 is er geen één euro meer geïnvesteerd! Het was draaien, draaien, draaien en de citroen uitpersen.

Het kwam zelfs zover dat bepaalde opslagbruggen al twaalf jaar waren afgekeurd. Wij mochten daar eigenlijk niet meer onder komen. En ons bedrijf heeft dat die twaalf jaar aan iedereen verzwegen. Ja, veel extra veiligheidsvoorschriften als je daaronder moest werken. Maar de bedrijfsleiding pakte het probleem niet bij de wortel aan. Ze legde het risico bij de arbeiders die daaronder moesten werken. Een echt schandaal!
 

Hoe verliepen de gesprekken voor het eerste sociaal plan, in 2023?

Dat was aanvankelijk een ramp. In het begin kwam de directie met een voorstel: iedere werknemer krijgt een brutopremie van 250 euro per jaar dienst. 250 euro! Er zijn collega's geweest die spontaan begonnen te wenen in de bijzondere ondernemingsraad. Mensen met 40 jaar dienst zouden naar huis gestuurd worden met 10.000 euro bruto. Het haar op mijn armen komt ervan recht. (Krijgt het even moeilijk.)

Een bedrijf dat bekend staat voor maximale winsten, kwam met zo'n belachelijk voorstel. We hebben dan met de drie vakbonden het bedrijf elf dagen geblokkeerd. Elf dagen heeft de directie nodig gehad om van mening te veranderen. En toen, gelukkig, is dankzij de vakbonden een mooi sociaal plan geboren.
 

En nu in 2025?

Voor de laatste 12 arbeiders en 2 bedienden hebben we opnieuw onderhandeld. We zijn erin geslaagd een kopie te krijgen van het sociaal plan uit 2023, zelfs met een verbetering van 10 à 12 procent. Plus een individueel opleidingsbudget van 1.500 euro om ons te herscholen. En last but not least: onze hospitalisatieverzekering blijft nog een jaar doorlopen.
 

Je bent al lang vakbondsafgevaardigde?

Ja, sedert 1991, ik was maar 21. Eerst bij een andere vakbond, sinds 2015 bij de ACLVB. We hebben veel kunnen veranderen: hogere uurlonen, hospitalisatie- en groepsverzekering, ergonomie, …. In de jaren ’90 had een arbeider geen hospitalisatieverzekering, dat was enkel voor directie en kaderleden. Wij vroegen dat, en het leek alsof we van de maan kwamen. Maar we hebben ervoor gevochten. En het is ons gelukt!

De ACLVB zet volop in op overleg. Ik voel me hier goed en waardeer de steun van mijn vakbondssecretaris Joke.

Van 1991 tot nu: dat is echt wel een zware syndicale strijd geweest. Maar elke inspanning was het waard!