Warenhuizen: tijd voor één set regels en échte eerlijke concurrentie

De supermarktoorlog woedt volop. Het debat over zondagsopeningen en de ongelijke loon- en arbeidsvoorwaarden tussen ketens zet de sector van de warenhuizen op scherp. Zoals eerder Colruyt en Carrefour (voor hun grote hypermarkten) dat deden, klagen nu ook Lidl en Aldi openlijk over oneerlijke concurrentie: waar zij hun personeel op zondag een premie van 200% moeten betalen, kunnen franchisewinkels van Delhaize, Carrefour of Albert Heijn met veel lagere loonkosten wél de deuren openen.

Het probleem zit diep verankerd in de sector. Supermarkten vallen onder verschillende paritaire comités, met uiteenlopende cao’s en loonstructuren. In PC 312 (van de grote warenhuizen) kost een uur werk 30 euro, in PC 201 (van veel franchisezaken) slechts 18 euro, zo berekende professor Pierre-Alexandre Billiet van de Solvay Brussels School. Dat verschil vertaalt zich niet alleen in lagere lonen en premies, maar ook in soepelere regels rond studentenarbeid en avondwerk. Het resultaat? Een speelveld dat allesbehalve gelijk is.

Een scheefgetrokken concurrentie

Voor ketens die centraal gestuurd werken, zoals Lidl en Aldi, is overschakelen op een franchisemodel geen optie. Hun hele businessmodel steunt op uniformiteit en schaalvoordelen. Toch worden ze vandaag afgestraft omdat ze hun mensen correct verlonen. Concurrenten die via franchise lagere lonen betalen, kunnen wél op zondag open. Dat is geen vrije concurrentie meer, maar scheefgetrokken concurrentie, op de rug van werknemers.

De rol van de politiek en de sociale partners

Minister van Werk David Clarinval erkent de problematiek, maar schuift de bal door naar de sociale partners. Hij wil dat vakbonden en werkgevers van de vijf paritaire comités samen rond de tafel gaan. Voorlopig liggen die gesprekken stil, omdat de werkgevers binnen sectorfederatie Comeos er niet in slagen met een gemeenschappelijk standpunt naar buiten te komen. Ondertussen blijft de ongelijkheid bestaan, en blijft de druk op werknemers en ketens die wél correcte voorwaarden hanteren toenemen.

Het standpunt van ACLVB

ACLVB heeft van bij het begin duidelijk gemaakt waar het om draait: één sector = één set regels. ACLVB-sectorverantwoordelijke Wilson Wellens verwoordt het scherp:

"Concurrentie moet gaan over service, kwaliteit en prijs, niet over wie zijn mensen het goedkoopst kan inzetten. Zolang dezelfde job onder verschillende loon- en arbeidsvoorwaarden valt, blijft het speelveld ongelijk en worden werknemers de dupe."

Het is positief dat ook grote spelers zoals Colruyt en Lidl nu publiek stelling nemen.

Wat nu?

Een standpunt innemen is één ding. Het waarmaken in het paritair comité is de volgende stap. Daar zal moeten blijken wie écht bereid is om werk te maken van eerlijke concurrentie en gelijke spelregels voor iedereen.

ACLVB blijft druk zetten: voor werknemers die recht hebben op correcte verloning, voor een sector die niet langer verdeeld wordt door verschillende comités, en voor een toekomst waarin concurrentie eerlijk verloopt, niet op de kap van wie elke dag het werk doet.